Víctor Andresco: “No podemos comprender ni el presente ni el futuro sin América Latina” – «Δεν μπορούμε να εννοήσουμε ούτε το παρόν ούτε το μέλλον χωρίς τη Λατινική Αμερική

Posted by on ene 14th, 2013 and filed under Actualidad, Nuestra Gente. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Por Adriana Martínez

Víctor Andresco, escritor, gestor cultural, productor de cine y televisión, crítico literario en medios periodísticos tales como El País y ABC, traductor, padre de dos hijos y esposo orgulloso de Linda Baseggio, escritora italiana, llegó el pasado mes de septiembre a Atenas como director del Instituto Cervantes en este país.

Disfrutando de un buen café, este madrileño experto en gestión cultural y cultura eslava me contó sobre su vida, sus metas en Atenas, sus raíces familiares y su vocación como escritor. Me encontré con una persona polifacética, con buen humor, don de gentes y liderazgo, con una sencillez y carisma admirables.

“Siempre me pregunto cuándo decidí ser escritor y pienso que tardé mucho, acaso porque yo soy hijo de escritor y traductor. Mi padre era un polígrafo, lo que en España se llamaba un “literato”, un intelectual artesano en una España muy difícil. Y yo crecí a la sombra de este hombre de gran inmanencia”.

“Soy muy lector de poesía. La poesía te limpia el aire de la cabeza y el espíritu. Empecé a escribir con 16 o 17 años. He publicado tres libros –Los clavos del cielo, El rey del mundo y A buenas horas cartas de amor-,  y siempre hago la broma que el cuarto será el bueno. Tengo una novela que espero terminar en Atenas. Mi ilusión es que sea muy divertido porque no hay nada que agradezca más que un libro que me hace reír. Espero que sea un libro muy personal y que tenga algo de análisis político porque lo empecé a escribir cuando se cumplieron 30 años de mi primer viaje al bloque del Este, y la evolución de esos países fue un contraste que me impresionó. He visto caer el imperio soviético al tiempo que yo crecía, así que mezclo los cambios de la Europa socialista con mi cambio de adolescente a la madurez. En cierto modo es una reflexión sobre cómo cambian los países y las personas. Me interesa mucho el tema de las migraciones y la mezclas”.

“Mi padre nació en España, pero mis abuelos eran rusos que se marcharon de Rusia en 1905. Mi abuelo era músico, estudiaba en el Conservatorio de Ginebra y se conoció con mi abuela en Suiza. Luego viajaron a España y llegaron a San Sebastián, donde nació mi padre. Mi madre es española, leía los artículos de mi padre en la revista “Chicas”, le pidió un autógrafo… y acabaron casándose. Yo nací en Madrid y en mi casa hablábamos en español y en ruso”.

“En el 2004 el Instituto Cervantes buscaba a alguien que conociera bien el mundo de la cultura y dominara el ruso. Así que acepté el reto de ser director en Moscú, porque por 20 años trabajé de cerca con este país, haciendo traducciones, producciones de cine, incluso de estudiante viajaba con excursiones a Rusia .”

“Yo me he dedicado a la gestión cultural durante toda mi vida. De colecciones de libros, crítica literaria, documentales en cine y televisión, exposiciones y producción. También me dediqué a la publicidad, que es un arte que puede estar al servicio de la sociedad. Así que, cuando llegué al Cervantes, ya sabía cómo era la gestión cultural, además conocía también la forma de trabajo en Rusia. El Instituto en Moscú es el más grande de la red, el que más estudiantes tiene y después me ofrecieron la dirección de Milán, la cual acepté encantado. Allí logramos convertirnos, en estos últimos años, en el Cervantes con mayor número de exámenes DELE del mundo; no es mérito mío sino de todo mi equipo de trabajo”.

“En el Cervantes el mérito siempre hay que atribuirlo al trabajo en equipo porque hay unos profesores y gestores espléndidos. No hay una fórmula mágica para el éxito. Pero sí creo que hay que dejarle a cada uno que exprese y desarrolle su creatividad. Tenemos unos objetivos muy claros y específicos, son muchos retos, y a veces se puede perder la creatividad de los profesionales. Creo que el Cervantes se asemeja a la antigua ONU, porque posee un espíritu de diálogo con gente distinta que tiene la bandera del español. Poetas, traductores, gestores, diplomáticos, abogados, filólogos, grandes profesionales. Creo que en una compañía tan heterogénea se debe respetar la creatividad de cada uno de los miembros del equipo. Siempre debe haber un diálogo fluido, en la práctica tenemos que estar a la altura de lo que es el Cervantes, la mejor colección de profesionales de muchas tareas a la vez”.

“La cultura del Cervantes tiene que ser coral. Nosotros no podemos comprender ni el presente ni el futuro sin América Latina. El español no se entiende sin sus usuarios, sin sus verdaderos dueños. Los españoles de España a veces olvidamos que somos sólo el 15% de los usuarios de una lengua que es variadísima y riquísima. El Cervantes tiene que ser el verdadero punto de encuentro entre Grecia y el español. A todo lo que representa el español, que es mucho más que una lengua, es un espacio supra continental, desde Canadá hasta el sur de Chile. El español es la segunda lengua en crecimiento y, en cierto sentido, una manera de entender la vida”.

“En Grecia hay una actitud ante la vida que es comparable a la hispano-ibero-latinoamericana. Es mágico para mi vivir en este país”.

“Creo que la lusofonía y la hispanofonía son dos alas del mismo pájaro. No podemos prescindir del portugués, ni del Portugal ni del de Brasil ni del de África”.

“A veces da la impresión de que algunos solo se acuerdan de la cultura cuando hay crisis. Oímos decir que la cultura nos salva de la crisis. Pero es que la cultura nos ha salvado también cuando no había crisis. Cuando hay dinero nadie se da cuenta de lo que la cultura hace por la sociedad. Es cruel la realidad de la cultura. Cuando hay dinero nadie le da crédito, pero ahora que no hay dinero se dan cuenta que si además no hay cultura, entonces no hay nada”.

“La crisis es muy dura, sobre todo para los desfavorecidos. El lado positivo es que obliga a ser ingenioso y a pensar cómo aprovechar mejor los recursos. También nos enseña a utilizar mejor las herramientas de comunicación como el internet y los medios sociales. Vivimos en un renacimiento de nuevas tecnologías, tenemos a nuestro alcance cosas nunca antes soñadas”.

Así, Sol Latino augura lo mejor a Víctor Andresco en su gestión en Atenas y espera prontamente presentar su nuevo libro en esta publicación.

——

Βίκτορ Αντρέσκο: «Δεν μπορούμε να εννοήσουμε ούτε το παρόν ούτε το μέλλον χωρίς τη

Λατινική Αμερική»

Της Αδριάνα Μαρτίνες

Ο Βίκτορ Αντρέσκο, συγγραφέας, σύμβουλος πολιτιστικής διαχείρισης, κινηματογραφικός και τηλεοπτικός παραγωγός, κριτικός λογοτεχνίας σε έντυπα μέσα όπως η El País και η ABC, μεταφραστής, πατέρας δύο παιδιών και περήφανος σύζυγος της Λίντα Μπασέγιο, Ιταλίδας συγγραφέως, έφτασε το Σεπτέμβριο στην Αθήνα ως Διευθυντής του Ινστιτούτου Θερβάντες στην Ελλάδα.

Απολαμβάνοντας έναν ωραίο καφέ, αυτός ο Μαδριλένιος, ειδήμων στην πολιτιστική διαχείριση και τον σλαβικό πολιτισμό, μας μίλησε για τη ζωή του, τους στόχους του στην Αθήνα, τις οικογενειακές του καταβολές και την κλίση του ως συγγραφέας. Βρέθηκα μπροστά σε έναν πολύπλευρο άνθρωπο, με ωραίο χιούμορ, με το χάρισμα της επικοινωνίας και της ηγετικής ικανότητας, με απλότητα και ταλέντο άξια θαυμασμού.

“Πάντοτε αναρωτιέμαι πότε αποφάσισα να γίνω συγγραφέας και πιστεύω ότι άργησα πολύ, ίσως γιατί είμαι γιος ενός συγγραφέα και μεταφραστή. Ο πατέρας μου ήταν πολυγραφότατος, αυτό που στην Ισπανία λεγόταν “λόγιος”, ένας εργάτης του πνεύματος σε μια Ισπανία πολύ δύσκολων εποχών. Κι εγώ μεγάλωσα στη σκιά αυτού του ανθρώπου με την τόσο έντονη υπόσταση.”

“Διαβάζω πολλή ποίηση. Η ποίηση σού καθαρίζει το μυαλό, το πνεύμα. Ξεκίνησα να γράφω στα 16 ή τα 17 μου χρόνια. Έχω δημοσιεύσει τρία βιβλία, – Los clavos del cielo, El rey del mundo και A buenas horas cartas de amor – και πάντοτε αστειεύομαι λέγοντας ότι το τέταρτο θα είναι και το καλό. Έχω κι ένα μυθιστόρημα που ελπίζω να το τελειώσω στην Αθήνα. Ο ευσεβής μου πόθος είναι να βγει πολύ διασκεδαστικό, γιατί τίποτα δεν με ευχαριστεί περισσότερο από ένα βιβλίο που με κάνει να γελώ. Ελπίζω ότι θα είναι ένα βιβλίο πολύ προσωπικό, με κάποια στοιχεία πολιτικής ανάλυσης, γιατί ξεκίνησα να το γράφω όταν συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από το πρώτο μου ταξίδι στο Ανατολικό Μπλοκ, και η εξέλιξη αυτών των χωρών υπήρξε μια αντίφαση που με εντυπωσίασε. Είδα τη σοβιετική αυτοκρατορία να καταρρέει τότε που μεγάλωνα, κι έτσι συνδέω τις αλλαγές στη σοσιαλιστική Ευρώπη με το δικό μου πέρασμα από την εφηβεία στην ωριμότητα. Κατά κάποιον τρόπο, είναι ένας συλλογισμός πάνω στο πώς αλλάζουν οι χώρες και οι άνθρωποι. Με ενδιαφέρει πολύ το ζήτημα των μεταναστεύσεων και της ανάμιξης των ανθρώπων.”

“Ο πατέρας μου γεννήθηκε στην Ισπανία, αλλά οι παππούδες μου ήταν Ρώσοι που έφυγαν από τη Ρωσία το 1905. Ο παππούς μου ήταν μουσικός, και γνωρίστηκε με τη γιαγιά μου στην Ελβετία, όταν εκείνος σπούδαζε στο Ωδείο της Γενεύης. Ύστερα πήγαν στην Ισπανία κι έφτασαν στο Σαν Σεμπαστιάν, όπου γεννήθηκε ο πατέρας μου. Η μητέρα μου είναι Ισπανίδα. Διάβαζε τα άρθρα του πατέρα μου στο περιοδικό  Chicas, του ζήτησε αυτόγραφο… και κατέληξαν να παντρευτούν. Εγώ γεννήθηκα στη Μαδρίτη και στο σπίτι μιλούσαμε ισπανικά και ρώσικα.”

“Το 2004, το Ινστιτούτο Θερβάντες ζητούσε κάποιον που να γνωρίζει καλά τον κόσμο του πολιτισμού και να κατέχει τα ρώσικα. Κι έτσι, δέχτηκα την πρόκληση να γίνω Διευθυντής στη Μόσχα, γιατί επί 20 χρόνια είχα δουλέψει σε στενή επαφή με αυτήν τη χώρα, κάνοντας μεταφράσεις, κινηματογραφικές παραγωγές, ακόμα και φοιτητής έκανα ταξίδια στη Ρωσία.”

“Ασχολούμαι με την πολιτιστική διαχείριση όλη μου τη ζωή. Συλλογές βιβλίων, κριτική λογοτεχνίας, ντοκιμαντέρ για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, εκθέσεις και παραγωγές. Ασχολήθηκα επίσης και με τη διαφήμιση, που είναι μια τέχνη η οποία μπορεί να βρίσκεται στην υπηρεσία της κοινωνίας. Κι έτσι, όταν πήγα στο Θερβάντες, ήξερα πλέον πώς είναι η πολιτιστική διαχείριση, εκτός του ότι γνώριζα επίσης και τον τρόπο δουλειάς στη Ρωσία. Το Ινστιτούτο της Μόσχας είναι το μεγαλύτερο του δικτύου, με τους περισσότερους μαθητές. Στη συνέχεια, μου πρότειναν τη Διεύθυνση στο Μιλάνο, που τη δέχτηκα κατευχαριστημένος. Εκεί, καταφέραμε να γίνουμε, τα τελευταία χρόνια, το Θερβάντες με τον μεγαλύτερο αριθμό εξετάσεων DELE στον κόσμο. Κι αυτό δεν είναι δικό μου κατόρθωμα, αλλά ολόκληρης της ομάδας με την οποία δούλευα.”

“Στο Θερβάντες, όλα όσα καταφέρνουμε πρέπει πάντοτε να αποδίδονται στην ομαδική δουλειά, γιατί υπάρχουν εξαιρετικοί καθηγητές και σύμβουλοι πολιτιστικής διαχείρισης. Δεν υπάρχει μαγική συνταγή για την επιτυχία. Πιστεύω όμως ότι πρέπει ν’ αφήνεις τον καθένα να εκφράζει και να αναπτύσσει τη δημιουργικότητά του. Έχουμε ορισμένους πολύ σαφείς και συγκεκριμένους στόχους, οι προκλήσεις είναι πολλές, και μερικές φορές μπορεί να χαθεί η δημιουργικότητα των εργαζομένων. Πιστεύω ότι το Θερβάντες μοιάζει με τον παλιό ΟΗΕ, διότι διαθέτει ένα πνεύμα διαλόγου με διάφορους ανθρώπους κάτω από την “ομπρέλα” των ισπανικών, ποιητές, μεταφραστές, συμβούλους πολιτιστικής διαχείρισης, διπλωμάτες, νομικούς, φιλολόγους, ανθρώπους διακεκριμένους στον τομέα τους. Πιστεύω ότι σε μια τόσο ετερογενή ομήγυρη θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η δημιουργικότητα καθενός εκ των μελών της ομάδας. Πρέπει πάντοτε να υπάρχει ένας αβίαστος διάλογος, στην πράξη πρέπει να στεκόμαστε στο ύψος αυτού που είναι το Θερβάντες, το καλύτερο επιτελείο επαγγελματιών με πολλά καθήκοντα συγχρόνως.”

“Ο πολιτισμός του Θερβάντες πρέπει να είναι συλλογική υπόθεση. Εμείς δεν μπορούμε να εννοήσουμε ούτε το παρόν ούτε το μέλλον χωρίς τη Λατινική Αμερική. Τα ισπανικά δεν μπορούν να γίνουν κατανοητά δίχως τους ανθρώπους που τα μιλούν, τους πραγματικούς τους κατόχους. Οι Ισπανοί της Ισπανίας ξεχνάμε μερικές φορές ότι εκπροσωπούμε μόνον το 15% των ανθρώπων που μιλούν μια γλώσσα εξαιρετικά πολυποίκιλη και πλούσια. Το Θερβάντες πρέπει να αποτελεί το πραγματικό σημείο συνάντησης της Ελλάδας με τα ισπανικά. Με όλα όσα αντιπροσωπεύουν τα ισπανικά, που είναι πολύ περισσότερα από μια γλώσσα, είναι ένας διηπειρωτικός χώρος, από τον Καναδά ως τη Νότιο Χιλή. Τα ισπανικά είναι η δεύτερη γλώσσα σε άνοδο, και κατά μία έννοια, ένας τρόπος να κατανοείς τη ζωή.”

“Στην Ελλάδα, επικρατεί μια στάση απέναντι στη ζωή που μπορεί να συγκριθεί με εκείνη της Ιβηρικής και της Λατινικής Αμερικής. Για μένα, είναι μαγεία να ζω σε αυτήν τη χώρα.”

“Πιστεύω ότι ο πορτογαλόφωνος και ο ισπανόφωνος κόσμος είναι οι δυο φτερούγες του ίδιου πουλιού. Δεν μπορούμε να παραμερίσουμε τα πορτογαλικά, είτε της Πορτογαλίας, είτε της Βραζιλίας, είτε της Αφρικής.”

“Μερικές φορές έχουμε την εντύπωση ότι ορισμένοι θυμούνται τον πολιτισμό μόνον όταν υπάρχει κρίση. Ακούμε να λέγεται ότι ο πολιτισμός μάς σώζει από την κρίση. Όμως, ο πολιτισμός μάς έσωζε και όταν δεν υπήρχε κρίση. Όταν υπάρχουν λεφτά, κανείς δεν συνειδητοποιεί το τι κάνει ο πολιτισμός για την κοινωνία. Είναι σκληρή η πραγματικότητα του πολιτισμού. Όταν υπάρχουν λεφτά κανείς δεν του δίνει αξία, τώρα όμως που δεν υπάρχουν λεφτά αντιλαμβάνονται ότι αν επιπλέον δεν υπάρχει ούτε πολιτισμός, τότε δεν υπάρχει τίποτα.”

“Η κρίση είναι πολύ σκληρή, κυρίως για τους μειονεκτούντες. Η θετική πλευρά είναι ότι μας υποχρεώνει να γίνουμε επινοητικοί και να σκεφτούμε πώς να αξιοποιήσουμε καλύτερα τα μέσα που διαθέτουμε. Ακόμα, μας μαθαίνει να χρησιμοποιούμε καλύτερα τα εργαλεία επικοινωνίας, όπως το Διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ζούμε σε μιαν Αναγέννηση νέων τεχνολογιών, έχουμε στη διάθεσή μας πράγματα που ουδέποτε είχαμε ονειρευτεί πριν.”

Το Sol Latino εύχεται λοιπόν στον Βίκτορ Αντρέσκο ό,τι καλύτερο στην εκτέλεση των καθηκόντων του στην Αθήνα και ελπίζει πολύ σύντομα να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο στις σελίδες του.

* Fotos: Linda Baseggio

Leave a Reply

Advertisement

Recently Commented