Petros Márkaris: “necesitamos más valores morales y más cultura” – “Χρειαζόμαστε περισσότερες ηθικές αξίες και περισσότερο πολιτισμό”

Posted by on ene 29th, 2013 and filed under Actualidad, Nuestra Gente. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Πέτρος Μάρκαρης:  “Χρειαζόμαστε περισσότερες ηθικές αξίες και περισσότερο πολιτισμό”.

Tης Αδριάνα Μαρτίνες

Τον Πέτρο Μάρκαρη τον γνώρισα το Μάιο του 2009, όταν διοργανώσαμε το πρώτο Φεστιβάλ ΛΕΑ και ετοιμάσαμε ένα αφιέρωμα σε σημαντικούς συγγραφείς των γλωσσών μας, τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, τον Ζοζέ Σαραμάγκου και τον Πέτρο Μάρκαρη. Από τότε, όχι μόνο γνώρισα έναν μεγάλο Έλληνα συγγραφέα, προικισμένο με ποιότητα, ειρωνεία, αίσθηση του χιούμορ και εκπληκτική κριτική θεώρηση, αλλά και έναν μεγάλο φίλο, που τον διαβάζω και τον θαυμάζω ακούραστα. Με συναρπάζουν οι μακροσκελείς συζητήσεις μας για τη ζωή και την κατάσταση στην Ελλάδα, για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των λαών μας.

Με αφορμή τόσο την πρόσφατη δημοσίευση στην Ισπανία του δεύτερου βιβλίου του από την “Τριλογία της Κρίσης”, με τίτλο Περαίωση, όσο και την επικείμενη έκδοση στην Ελλάδα του τρίτου βιβλίου της τριλογίας του με τίτλο Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία, που θα το έχουμε στα χέρια μας το Δεκέμβριο, καθώς και ότι στο Φεστιβάλ ΛΕΑ 2012 σηματοδότησε την αρχή μας επιτυχημένης εβδομάδας γεμάτης λογοτεχνία και προβληματισμό, στο παρόν τεύχος του Sol Latino, ο Πέτρος Μάρκαρης μάς μιλά για τον Κώστα Χαρίτο και το μαύρο μυθιστόρημα και μας δίνει την άποψή του για την κρίση.

“Το ότι γεννήθηκα στην Πόλη μού έδωσε τη δυνατότητα να κατανοήσω τη ζωή με άλλον τρόπο. Έμαθα κάμποσες γλώσσες, μεταξύ τους και τα γερμανικά, που μου φάνηκαν χρήσιμα στη διάρκεια της σταδιοδρομίας μου. Έμαθα όμως και να είμαι πολίτης του κόσμου, να μην έχω φραγμούς και να διευρύνω τους ορίζοντές μου. Ήμασταν κοινότητες αλλιώτικες, συμβιώναμε με ειρήνη και αρμονία, υπήρχε πολιτισμός, υπήρχε σεβασμός.”

“Ο Χαρίτος γεννήθηκε σε μια εποχή της ζωής μου όπου προσπαθούσα να σταματήσω να γράφω σενάρια για μια τηλεοπτική σειρά με τίτλο “Ανατομία ενός εγκλήματος” (1991-1993). Εκείνη η σειρά γνώρισε μεγάλη επιτυχία, εγώ όμως είχα αποκάμει. Ξαφνικά άρχισα να νιώθω την παρουσία μιας οικογένειας, πατέρας, μητέρα και κόρη. Μια πολύ συνηθισμένη ελληνική οικογένεια, ούτε πλούσιοι ούτε φτωχοί. Κάθε πρωί, όταν καθόμουν να γράψω, ήταν εκεί. Εγώ δεν ήθελα να ξέρω τίποτα γι’ αυτούς, ήθελα μόνο να φύγουν απ’ το κεφάλι μου. Ο πατέρας όμως, ήταν πραγματικά επίμονος. Ήταν εκεί κάθε πρωί. Ήταν ένα βάσανο. Αποφάσισα πως αφού αυτός με βασάνιζε, θα τον βασάνιζα κι εγώ. Κι έτσι τον έκανα αστυνομικό, έναν αστυνομικό που συμμετείχε στα βασανιστήρια στη διάρκεια της χούντας. Κι έτσι έπιασα τον εαυτό μου να γράφει αστυνομικό μυθιστόρημα όταν ήμουν πια 50 χρονών.”

“Όταν άρχισα να γράφω τα μυθιστορήματα με τον Χαρίτο, διαπίστωσα ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί να είναι και πολιτικό μυθιστόρημα. Το ιταλικό, το ισπανικό ή το ελληνικό μαύρο μυθιστόρημα έχει έντονο πολιτικό περιεχόμενο, γιατί οι συγγραφείς του έχουν ζήσει δικτατορίες, γι’ αυτό και γενικά γράφουμε από αριστερή σκοπιά, γιατί εμφανίζονται επίσης συχνά και ζητήματα οικονομικής διαφθοράς. Ανακάλυψα, μεταξύ άλλων πολλών, τον Λεονάρντο Σάσα και τον Μανουέλ Βάσκεθ Μονταλμπάν. Κι ακόμα, ότι αν ο Βάσκεθ Μονταλμπάν ήταν ζωντανός, θα ήταν δυο χρόνια μικρότερός μου, αλλά με περισσότερη πείρα. Είμαι μεγάλος θαυμαστής του. Μελέτησα τα μυθιστορήματά του με τον Καρβάλιο και έμαθα πολλά. Για παράδειγμα, πώς να εισάγεις την πολιτική σε ένα μαύρο μυθιστόρημα και πώς να μετατρέπεις την πόλη σε πρωταγωνιστή της ιστορίας.”

“Ακριβώς όπως υπάρχουν δύο Ευρώπες, του Βορρά και του Νότου, της μπύρας και του κρασιού, του βουνού και της θάλασσας, υπάρχουν και δύο τρόποι να φτιάχνεις αστυνομικό μυθιστόρημα. Το μεσογειακό αστυνομικό μυθιστόρημα, γενικά, είναι πιο ανθρώπινο. Μιλάει για πολιτική, για μαφίες και για πραγματικότητες που σχετίζονται πάντοτε με τη χώρα όπου διαδραματίζεται. Δεν έχουμε μια ιδανική κοινωνία, και η πόλη μας είναι ένα από τα πρόσωπα του μυθιστορήματος. Ένα άλλο πολύ σημαντικό σημείο είναι το φαγητό. Στον Πέπε Καρβάλιο, ή στον Μονταλμπάνο του Αντρέα Καμιλέρι, ή και στον ίδιο τον Χαρίτο, αρέσει το καλό φαγητό. Μπορεί να μην ξέρουν όλοι τους να μαγειρεύουν, αλλά τους αρέσει η καλή κουζίνα.”

“Πιστεύω ότι το καλό χιούμορ και η καλή χρήση της ειρωνείας είναι σημάδι ευφυΐας. Θαυμάζω τους ανθρώπους με καλή αίσθηση του χιούμορ, που μπορούν και γελάνε.”

“Αποφάσισα να φτιάξω τρεις ιστορίες για την κρίση, όπου να περιγράφεται η εξέλιξή της και οι συνέπειές της για τους ανθρώπους. Μια φορά, κάποια νεαρή δημοσιογράφος με ρώτησε αν ήμουν βέβαιος ότι η κρίση θα έφτανε για τρία μυθιστορήματα. Κι εγώ της απάντησα πως θα είμαστε τυχεροί αν κρατήσει μόνο τρία μυθιστορήματα. Η αισιόδοξη ιδέα είναι η τριλογία, αλλά αν τα πράγματα συνεχίσουν να πηγαίνουν άσχημα, μπορεί να γίνει τετραλογία, κι αν χειροτερέψουν κι άλλο μπορεί να γίνει μια τετραλογία με επίλογο.”

“Όταν αποφάσισα να μείνω στην Ελλάδα, τη δεκαετία του ’60, η χώρα μας ήταν πολύ φτωχή αλλά είχε αξίες. Τη δεκαετία του ’80, με την προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, άρχισε να “βρέχει λεφτά”. Η ελληνική κοινωνία αρρώστησε, έπαθε δυσπεψία. Για να είσαι εκατομμυριούχος πρέπει να έχεις την κουλτούρα του εκατομμυριούχου και οι Έλληνες δεν την είχαν, κι αυτό τους έφαγε. Η πολιτική ηγεσία χρησιμοποίησε εκείνα τα χρήματα της Ευρώπης για να αγοράσει ανθρώπους με πελατειακό σύστημα, μοίραζαν μεταξύ τους τα λεφτά αντί να τα επενδύουν. Όλο αυτό ήταν σαν ένα ομαδικό, βίαιο ντοπάρισμα. Νομίζω πως ήμουν ένας από τους ελάχιστους που δεν συμφωνούσαν με τους Ολυμπιακούς και τώρα ανακαλύπτουμε πως ήταν ό,τι χειρότερο για τη χώρα.”

“Ο Χαρίτος και η γυναίκα του γεννήθηκαν στην αγροτική Ελλάδα που έζησε τη μεταπολεμική περίοδο και γνώρισε την απόλυτη φτώχεια. Μια μέρα συνάντησα έναν κύριο που περίμενε μαζί μου το τρόλεϊ και μου είπε: “Δύσκολοι καιροί; Αυτοί που ζήσαμε εμείς, ήταν δύσκολοι.” Αυτοί οι άνθρωποι, όπως κι ο αστυνομικός μου, δεν φοβούνται. Οι νέοι, απεναντίας, δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια. Σήμερα το 51% των νέων είναι άνεργοι κι όσοι μπορούν το μόνο που σκέφτονται είναι να πάνε μετανάστες. Αυτό είναι τραγωδία για τη χώρα.”

“Απομένει ακόμα ένα μεγάλο κομμάτι της Ελλάδας που δουλεύει αξιοπρεπώς. Και οι άνθρωποι αυτοί είναι που υφίστανται τα περισσότερα χτυπήματα: αύξηση των φόρων, ύφεση, ανεργία, τα πάντα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μάς επιβάλλει αυστηρά μέτρα για περικοπές και δεν καταφέρνει τίποτα. Η ευθύνη είναι δική μας, αλλά η θεραπεία που εφαρμόζουν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ αποτυγχάνει και θα πρέπει τώρα να δώσουν εξηγήσεις.”

“Είναι απαράδεκτο η βία της αριστεράς να είναι θεμιτή, και η βία της δεξιάς, να μην είναι. Αυτό είναι ένα φτηνό ιδεολόγημα. Εδώ είμαστε άραγε όλοι αθώοι για τα όσα συμβαίνουν; Η αθωότητα έχει γίνει στην Ελλάδα επάγγελμα. Εδώ υπερισχύει η αρχή του Σαρτρ: Η κόλαση είναι οι άλλοι, φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από μας. Ένα άλλο ελάττωμα των Ελλήνων είναι ότι ξεχνούν γρήγορα.”

“Η Ελλάδα ήταν μια φτωχή χώρα με υψηλό πολιτισμικό επίπεδο. Ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Ρίτσος, ο Αγγελόπουλος, και πολλοί άλλοι έζησαν εκείνη την εποχή. Δεν ήταν μόνον η ποίηση, ο κινηματογράφος, το θέατρο και η μουσική, τον πολιτισμό τον βίωνες και τον ένιωθες στο δρόμο, στην καθημερινή ζωή. Γελούσαμε και διασκεδάζαμε παρά τις συνθήκες. Αλλά το 1980, αποφασίσαμε όχι μόνο ότι είχαμε τελειώσει με τη φτώχεια, αλλά και με τις ηθικές και πολιτιστικές αξίες. Τώρα επιστρέφουμε στη φτώχεια, αλλά χωρίς αξίες. Είναι ένα από τα πράγματα που με απασχολούν περισσότερο, γιατί τώρα περισσότερο από ποτέ χρειαζόμαστε περισσότερες ηθικές αξίες και περισσότερο πολιτισμό.”

“Περάσαμε πολύ καιρό σωπαίνοντας και είναι δική μας ευθύνη να προασπίσουμε αυτές τις αξίες. Αν οι πολιτικοί αγωνίζονται για τα λεφτά, εμείς πρέπει να αγωνιστούμε για τον πολιτισμό.”

Ο Πέτρος Μάρκαρης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1937 και σπούδασε Οικονομικά στη Βιέννη και τη Στουτγκάρδη. Συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων και δημιουργός του ήρωα Κώστα Χαρίτου. Σεναριογράφος αρκετών ταινιών του Θ. Αγγελόπουλου. Βραβείο Πέπε Καρβάλιο 2012. Μεταφραστής στα ελληνικά των Γκαίτε, Σνίτσλερ, Μπρεχτ και Μπέρνχαρντ. Συγγραφέας του πρόσφατα δημοσιευμένου στη Γερμανία και την Ισπανία δοκιμίου “Δαμόκλειος Σπάθη”, καθώς και των βιβλίων “Ληξιπρόθεσμα δάνεια”, “Νυχτερινό δελτίο”, “Βασικός μέτοχος”, “Παλιά, πολύ παλιά”, κ.ά.

————————

Petros Márkaris: “necesitamos más valores morales y más cultura”

Por Adriana Martínez

A Petros Márkaris le conocí en mayo del 2009, cuando organizamos el primer Festival LEA y realizamos un homenaje a los principales escritores de nuestras lenguas, a Gabriel García Márquez, José Saramago y Petros Márkaris. Desde entonces descubrí no solo a un gran escritor heleno con calidad, ironía,sentido del humor y visión crítica maravillosa, sino también a un gran amigo a quien leo y admiro incansablemente. Me encantan las largas charlas que tenemos sobre la vida y la situación griega, sobre el pasado, presente y futuro de nuestros pueblos.

En vista de que en España acaban de publicar su segundo libro de la “Trilogía de la Crisis” con nombre “Liquidación Final”, de que en Grecia tendremos en diciembre en nuestras manos el tercer libro de su trilogía con nombre “—”, y de que en el Festival LEA 2012 marcó la entrada de éxito a una semana de literatura y reflexión, en esta edición de Sol Latino, Márkaris nos cuenta sobre Kostas Jaritos, la novela negra y su opinión sobre la crisis.

“El haber nacido en Constantinopla me dio la posibilidad de entender la vida de diferente manera. Aprendí varios idiomas, entre ellos el alemán que me ha servido durante mi carrera. Pero también aprendí a ser un ciudadano del mundo, a no tener barreras y ampliar mis horizontes. Éramos comunidades diferentes conviviendo en paz y armonía, había cultura, había respeto”

“Jaritos nació en una época de mi vida en la que estaba tratando de dejar de escribir guiones para una serie de televisión llamada “Anatomía del crimen” (1991-1993). Esta serie tuvo mucho éxito pero yo estaba exhausto. De pronto empecé a sentir la presencia de una familia, padre, madre e hija. Cada mañana, cuando me ponía a escribir, estaban ahí. Era una familia griega muy normal, ni ricos ni pobres. Yo no quería saber nada de ellos, solo que desaparecieran de mi cabeza. Pero el padre, era realmente insistente. Estaba ahí cada mañana. Era una tortura. Decidí que si él me torturaba a mí, yo le torturaría a él. Así que le hice policía, un policía que participó en las torturas durante la dictadura. Y me vi escribiendo novela negra cuando tenía 50 años”

“Cuando empecé a escribir las novelas de Jaritos, comprobé que la novela policial puede ser novela política. La novela negra italiana, española o griega tiene un fuerte contenido político porque sus escritores han vivido dictaduras, y por eso en general escribimos desde una óptica de izquierdas, porque también aparecen con frecuencia temas de corrupción económica. Descubrí, entre muchos, a Leonardo Sciascia y a Manuel Vázquez Montalbán. Es más, si Vázquez Montalbán viviera tendría dos años menos que yo, pero más experiencia. Soy un gran admirador suyo. He estudiado sus novelas de Carvalho y he aprendido mucho. Por ejemplo, cómo introducir la política en una novela negra y cómo convertir la ciudad en protagonista de la historia”

“Así como hay dos Europas, la del Norte y la del Sur, la de la cerveza y la del vino, la de la montaña y la del mar, hay dos formas de hacer novela negra. La novela negra del mediterráneo, en general, es más humana. Habla de políticas, mafias y realidades que siempre están relacionadas con el país donde transcurre. No tenemos un ideal de sociedad y nuestra ciudad es un personaje más de la novela. Otro punto muy importante es la cocina. Pepe Carvalho, o el Montalbano de Andrea Camilleri, o el propio Jaritos, aman comer bien. Puede que no sepan cocinar todos pero sí que les gusta la buena cocina”

“Creo que el buen humor y el buen uso de la ironía es señal de inteligencia. Admiro a las personas con buen sentido del humor y que son capaces de reír”

“Decidí hacer tres historias sobre la crisis en las que se describiera la evolución de la misma y sus efectos sobre la gente. Una vez una joven periodista me preguntó si estaba seguro de que la crisis iba a dar para tres novelas. Yo le respondí que tendríamos suerte si solo dura tres novelas. La idea optimista es la trilogía, pero si las cosas siguen mal puede ser una tetralogía y si aún van peor puede ser una tetralogía con epílogo”

“Cuando decidí quedarme en Grecia en los años 60, nuestro país era muy pobre pero con valores. Fue en la década de los 80, con la entrada en la Unión Europea, que nos empezó a “llover dinero”. La sociedad griega se enfermó, porque se indigestó. Para ser millonario hay que tener la cultura del millonario y los griegos no la tenían y esa fue su perdición. La clase política usó ese dinero europeo para comprar gente con un sistema clientelar, se repartían el dinero en lugar de invertirlo. Todo esto fue como un dopaje masivo y brutal. Yo creo que fui de los únicos que no estuvo de acuerdo con los Olímpicos y ahora descubrimos que fue de lo peor para el país”

“Jaritos y su mujer nacieron en la Grecia rural que vivió la posguerra y conoció la pobreza absoluta. Un día me encontré a un señor que esperaba el trolei conmigo y me dijo, ¿tiempos difíciles? Lo que nosotros vivimos sí fueron difíciles. Esa es la gente que como mi policía, no tienen miedo. Los jóvenes, en cambio, no saben cómo enfrentarse a la pobreza. Actualmente hay un desempleo juvenil del 51% de los jóvenes y los que pueden, solo piensan en emigrar. Esto es una tragedia para el país”

“Queda todavía una buena parte de Grecia que trabaja decentemente. Y esa gente es la que sufre más golpes: subidas de impuestos, recesión, desempleo, de todo. La UE nos impone medidas estrictas de recortes y no consigue nada. La responsabilidad es nuestra, pero la terapia que nos aplica la UE y el FMI fracasa y ahora tendrán que dar explicaciones”

“No resulta admisible que la violencia de la izquierda sea legítima, y la violencia de la derecha, no. Eso es ideología barata. ¿Aquí todos somos inocentes de lo que ocurre? La inocencia se ha convertido en Grecia en una profesión. Aquí prevalece el principio sartreano: el infierno son los otros, la culpa es de los demás pero no nuestra. Otro defecto de los griegos es que olvidan con rapidez”

“Grecia era un país pobre con un alto nivel cultural. Elytis, Seferis, Ritzos, Theo Angelopoulos y muchos más vivieron en esa época. No era solo poesía, cine, teatro o música, se vivía y se sentía la cultura en las calles, en la vida diaria. Nos reíamos y divertíamos a pesar de las circunsatncias. Pero en 1980 no solo decidimos que habíamos acabado con la pobreza, sino también con los valores morales y culturales. Ahora estamos volviendo a la pobreza, pero sin valores. Es una de las cosas que más me preocupan, porque es ahora más que nunca que necesitamos más valores morales y más cultura”.

Petros Márkaris: (Constantinopla, 1937) estudió Ciencias Económicas en Viena Y Stuttgart. Escritor de novela negra y creador del personaje Kostas Jaritos. Guionista de varias películas de T. Angelopoulos. Premio Pepe Carvalho 2012. Es traductor al griego de Goethe, Schniztler, Brecht y Bernhard. Autor del ensayo recién publicado en Alemania y España “La espada de Damocles” y de títulos como “Con el agua al cuello”, “Noticia de la noche”, “El accionista mayoritario”y “Muerte en Estambul”.

Leave a Reply

Advertisement

Recently Commented